Domarat z Kobylan, kasztelan lubelski, pochodził z sandomierskiej gałęzi starego rodu Grzymalitów. Pod koniec w. XIV przejął po śmierci ojca, razem z braćmi: Jakubem, Przecławem i Januszem, rodzinne dobra, z których bracia w r. 1400 sprzedali wieś Niegłowice, może dla zapewnienia sobie gotowizny potrzebnej na rycerskie wyekwipowanie. Wojennego rzemiosła uczył się młody magnat wśród wojsk Zygmunta Luksemburskiego, w czasie wypraw przeciw Turkom czy też ich sprzymierzeńcom. W r. 1408 brał udział w wyprawie przeciw Bośni wśród takich sław rycerskich, jak: Zawisza Czarny, Zawisza z Oleśnicy, Skarbek z Góry i Jan Farurej z Garbowa. Z nimi też powrócił natychmiast do Polski na zew króla, przygotowującego walną rozprawę z Krzyżakami. Jako jeden z rycerzy walczących pod chorągwią ziemi krakowskiej odznaczył się D. pod Grunwaldem, a sławę pozyskał w bitwie pod Koronowem. Jagiełło umiał na stałe związać dzielnego magnata ze swą osobą, zaliczył go w poczet przybocznego rycerstwa i jeszcze w r. 1410 (przed 9 XII) wyposażył urzędem kasztelana bieckiego, który D. sprawował do r. 1433. Odtąd rycerski Grzymalita wiernie stał przy boku swego władcy i aż do jego śmierci brał udział we wszystkich aktach państwowych, jakie miały wówczas miejsce. Bawił na dworze króla Władysława w czasie rokowań w Budzie w r. 1412, w czasie obrad w Czerwińsku w r. 1419, w wyniku których zawarła Polska przymierze z Erykiem, królem duńskim. Nie brakło też kasztelana w Kesmarku w r. 1423, gdy Jagiełło i Zygmunt Luksemburski zawarli przymierze zaczepno-odporne. Na niego spadł w r. 1425 obowiązek posłowania do uchylającego się od złożenia hołdu Ziemowita ks. mazowieckiego, on w imieniu króla i zjazdu łęczyckiego posłował w r. 1426 do Witolda z ostatecznymi instrukcjami co do zatargu w sprawie młyna Lubicz i utrzymania z Zakonem pokoju. Nie uchylił się małopolski wielmoża od przykrego obowiązku w r. 1431, gdy w gronie innych członków trybunału rozpatrywać mu przyszło sprawę Jana Strasza ze Stanisławic, oskarżonego o potwarz rzuconą na królową. Wielkie usługi wyświadczył kasztelan królowi dzięki poważnym pożyczkom, którymi zasilał nadworny skarb. Suma z tego tytułu osiągnęła w r. 1429 wysokość 1100 grzywien, lecz na tym się nie skończyło, gdyż w roku następnym pożyczył król dalszych 100 grzywien. Jeszcze za życia Jagiełły osiągnął D. godność kasztelana wojnickiego (przed 13 XII 1433), a zjazd wiślicki 27 III 1435 powierzył mu kasztelanię lubelską. Była to ostatnia godność, jaką uzyskał Grzymalita. Wierny wykonawca poleceń Jagiełły, nie znalazł zapewne uznania w obozie rządzącym za czasów młodego Władysława, co skłoniło go do wycofania się w zacisze ziemiańskiego życia. Syna swego Domarata wychował w tym samym duchu wierności dynastii. Młody D. przy boku króla wziął udział w wyprawie po koronę czeską w r. 1438 i tu służył królowi, podobnie jak dawniej ojciec, swymi zasobami, których wartość obliczył król na 120 grzywien. Raz jeszcze wspomniany jest D. w r. 1442, później ginie o nim zupełnie słuch, jak również o jego synu. Być może, że obaj znaleźli bohaterską śmierć w którejś z wypraw Warneńczyka.
Długosz, Hist. Pol. III, IV; Akta unii; AGZ. II, III, IV, V, VII, XIX; Wapowski M., Dzieje Korony Polskiej i W. Ks. Litewskiego, W. 1847, I 296; Kodeks kat. krak. II; Kod. pol. I–II; Cod. ep. XV t. I–II; Cod. Vit.; Kod. Wp. V; Wuttke H., Städtebuch des Landes Posen, Leipzig 1864; Raczyński E., Cod. dipl. Lithuaniae, Wrocław 1845; Lubomirski T. J., Kodeks dypl. księstwa mazowieckiego; Prochaska A., Materiały archiwalne wyjęte głównie z metryki litewskiej, Lw. 1890; Liber cancellariae Stanislai Ciołek ed. Caro J., Wien 1871–4; Acta capit. II; Inventarium omnium et singulorum privilegiorum… quaecunque in Archivo Regni in arce Cracoviensi continentur, Paryż 1862; Star. pr. p. pom. II; Arch. Kom. Hist. VIII i rękopisy Arch. Państw. w Kr. przede wszystkim Terr. Crac. III.
Karol Piotrowicz